Integracja sensoryczna

CO TO JEST INTEGRACJA SENSORYCZNA?

Twórcą teorii Integracji Sensorycznej jest A.J.Ayres.

Psycholożka, terapeuta zajęciowy, pracownik naukowy Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. W latach sześćdziesiątych XX wieku zainteresowała się wpływem integracji sensorycznej oraz zaburzeniami planowania ruchu na codzienne funkcjonowanie dzieci.

Definiuje ona integracje sensoryczną jako proces, dzięki któremu mózg w wyniku otrzymanych informacji ze wszystkich zmysłów , prawidłowej ich segregacji, interpretacji odpowiada adekwatną reakcją.

Prawidłowa reakcja pozwala nam sprostać nowym wyzwaniom. Gdy nasza praca nie musi być skierowana na przetrwanie możemy wykorzystywać zdobyte wrażenia sensoryczne, w takich działaniach jak ruch uczenie się , zabawa, praca i relacje z innymi ludżmi.

Zaburzenia integracji sensorycznej zwane są zaburzeniami przetwarzania sensorycznego , czyli nieefektywnym odbiorem i organizacją informacji sensorycznych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego .

Informacje odbieramy następującymi zmysłami :
  • zewn. , które pozwalają nam prawidłowo reagować na otaczający nas świat : zapach, smak, wzrok, słuch, dotyk;
  • wewn., których jesteśmy zazwyczaj nieświadomi, a jednakże mają fundamentalne znaczenie dla rozwoju dziecka tj. przedsionkowy , interoceptywny, proprioceptywny.

Zmysł dotyku.

Układ dotykowy jest

jednym z najwcześniej rozwijających się układów zmysłowych . Pozwala identyfikować i różnicować wrażenia czuciowe. Ma funkcje informującą i ostrzegającą nas przed niebezpiecznymi wrażeniami dotykowymi, co wpływa na uwagę i pobudzenie . Układ przedsionkowy.
Jego receptory znajdują się w uchu środkowym i są uważane za najbardziej wrażliwe. Deficyty w przetwarzaniu tych bodźców mają wpływ na napięcie mięśniowe, płynność i koordynację ruchów, równowagę, stabilizację ciała jak i prawidłowy rozwój ruchów gałek ocznych. Z układem przedsionkowym ponadto ściśle związany jest układ proprioceptywny.

Układ proprioceptywny

Propriocepcja odnosi się do informacji sensorycznych powodowanych przez kurczenie się i rozciąganie mięśni, ścięgien oraz przez rozciąganie i uciskanie na stawy. Informacje te powstają głównie w czasie ruchu, ale również gdy stoimy są wysyłane informacje do mózgu o naszej pozycji. Jeśli występują zaburzenia to mogą wystąpić problemy w ubieraniu się, odkręcaniu różnych pojemników.

Zmysł wzroku

Jest skomplikowanym układem sensorycznym , który umożliwia identyfikacje obrazu, przewidywanie nadchodzących wydarzeń oraz umożliwia przygotowanie na reakcje. Bodżcem aktywującym ten zmysł jest światło . Informacje z tego układu informują nas gdzie jesteśmy , co się wokół nas dzieje i co może wydarzyć.

Zmysł słuchu

Umiejętność słyszenia i modulowania wrażeń dźwiękowych nabywamy dzięki słuchaniu otaczających nas dźwięków oraz integrowaniu wrażeń przedsionkowych. Z czasem , w wyniku interakcji z środowiskiem uczymy się interpretować to , co umożliwia rozwój umiejętności dyskryminacji słuchowej. W wyniku prawidłowego przetwarzania informacji słuchowych możliwy jest rozwój i rozumienie mowy.

JAK WYGLĄDA I NA CZYM POLEGA BADANIE.

Badanie składa się ze standaryzowanych testów oraz obserwacji dziecka na stymulację sensoryczną. Terapeuta Integracji Sensorycznej przeprowadza również obserwację swobodnej zabawy dziecka oraz zbiera informacje na temat dotychczasowego rozwoju. Całkowite badanie może trwać od 1,5 do 3 h. Do badania wykorzystywane są Południowokalifornijskie Testy Integracji Sensorycznej. Badają one funkcjonowanie dziecka w sferach:
  • percepcji wzrokowej,
  • przetwarzania wrażeń sensorycznych np. dotykowych, proprioceptywnych, przedsionkowych,
  • koordynacji oko-ręka,
  • planowania ruchu.

Jeśli dziecko ma specjalne potrzeby lub jest w wieku poniżej czterech lat to są przeprowadzane inne testy oraz metody badania. Po dokładnej analizie wyników testów i obserwacji, a także informacji uzyskanych od rodziców i innych specjalistów zostaje zaproponowana odpowiednia terapia integracji sensorycznej.

Zaburzenia przetwarzania sensorycznego to nie tylko problem dzieci. Posiada je wiele osób dorosłych, które w wieku dziecięcym mogło prezentować zaburzenia charakterystyczne dla dysfunkcji integracji sensorycznej. Z zaburzeń tych się nie wyrasta, a w życiu dorosłym nadal mogą zaburzać funkcjonowanie, relacje z innymi ludźmi oraz powodować trudności w życiu zawodowym.

NA CZYM POLEGAJĄ I JAK WYGLĄDAJĄ ZAJĘCIA?

W czasie terapii dziecko jest zachęcane do aktywności, które prowokują odpowiednie reakcje na bodźce sensoryczne. W trakcie zajęć wykonywane są ćwiczenia dostarczające stymulacji przedsionkowej, proprioceptywnej, słuchowej ,wzrokowej oraz dotykowej. Stopień trudności musi stopniowo wzrastać, aby ćwiczenia były nadal atrakcyjne dla dziecka. W trakcie terapii preferowane są ukierunkowane zabawy i aktywności swobodnie wykonywane przez dzieci, wyzwalające automatyczne reakcje sensoryczne.

Terapia jest zazwyczaj dla dziecka przyjemnością. Sala terapeutyczna wyposażona jest w różnorodny sprzęt jak: platformy do huśtania, hamaki, liny, deskorolki. Dla dziecka zajęcia są zabawą, ale również ciężką pracą. Część zaburzeń utrudnia dziecku wykonywanie zadań z wykorzystaniem sprzętu i sprawia, że czynności dla większości dzieci przyjemne- dla niego takimi nie są. Początki terapii mogą być wówczas trudne, specjalista jednak będzie wiedział w jaki sposób zachęcić dziecko do pracy.

Jeśli efekty terapii są pozytywne, dziecko jest w stanie w sposób bardziej efektywny automatycznie przetwarzać i wykorzystywać złożone informacje sensoryczne. Ma to wpływ na funkcjonowanie dziecka w jego życiu codziennym. Poprawie ulega koordynacja ruchowa, co powoduje poprawę jakości wykonywanych zadań z zakresu małej i dużej motoryki. W przypadku dziecka z objawami nadwrażliwości lub słabej reaktywności na bodźce sensoryczne bardziej prawidłowe reakcje mogą prowadzić do pozytywnych zmian w zachowaniu, poprawy kontaktów z rówieśnikami oraz większego poczucia własnej wartości. Poprawa funkcjonowania układu nerwowego przyczynia się również do postępów w rozwoju mowy oraz umiejętności poznawczych. Dziecko jest lepiej zorganizowane i skoncentrowane.

Po upływie jakiegoś czasu wykonywane są badania kontrolne, w zależności od dziecka co 3-6 miesięcy. Terapia zwykle trwa od 1 roku do 2 lat, w zależności od stopnia nasilenia i rodzaju zaburzeń oraz tempa czynionych postępów. Najczęściej zajęcia odbywają się 1- 2 razy w tygodniu i trwają 45 minut ( w zależności od wieku dziecka i jego możliwości percepcyjnych ).

Objawy dysfunkcji Integracji Sensorycznej najczęściej prezentują się:

1. Wzmożoną/obniżoną reakcją na bodźce
np.
  • - dziecko protestuje przy obcinaniu włosów, paznokci,
  • - unika niektórych ubrań, dziecko chce, aby obcinać przy nich metki,
  • - zbyt często i intensywnie przygląda się np. świecącym zabawkom,
  • - intensywnie kręci się w kółko,
  • - nie zwraca uwagi, że się uderzyło lub specjalnie prowokuje takie zdarzenia.
2. Zaburzonym poziomem uwagi/koncentracji.
3. Obniżonym poziomem koordynacji ruchowej.
-dziecko ma problem z podskokiem, przeskokiem, łapaniem piłki, jazdą na rowerze oraz czynnościami z zakresu motoryki małej ( problem z pisaniem, przytrzymywaniem kartki). 4. Opóźnionym rozwojem mowy.
5. Nieprawidłowym poziomem aktywności ruchowej.
- dziecko jest zbyt ruchliwe lub trzeba je stale zachęcać do podjęcia aktywności ruchowej (np. wyjścia z domu, pobiegania na dworze). 6.Trudności w zachowaniu.

Współpraca